Stichting Humanitas

Gemiddeld 300 handschoenen per week minder. Zoveel liet het team van verpleeghuis De Kristal in Rotterdam liggen, vier weken lang, op een locatie met 21 bewoners. Daarnaast waste het team bewoners 263 keer met een warm washandje. Medewerkers merkten nog iets: “Die handschoen creëert ook een soort afstand tussen verzorgende en cliënt.”

Sustainers helpt zorgteams om kleine duurzame gewoontes op de werkvloer op te bouwen. Medewerkers checken in de app in wat ze anders doen en zien als team wat dat oplevert in euro's, CO₂ en afval. "Begin klein en maak het daarna groot", zegt Bob van der Putten, implementatiemanager bij Sustainers. Het team van De Kristal had al onderzocht hoe het duurzamer kon wassen. Swash is duurzamer dan een kom water met handdoek en scheelt medewerkers tijd.

De aanpak: het team aan het stuur

Van 14 september tot en met 12 oktober 2026 volgde het team twee leerreizen. Verzorgend wassen met Swash is een aanvulling op de douche: voor bewoners die op bed liggen, als opfrisser tussendoor of bij een ongelukje. Bij No Risk, No Glove laten medewerkers de handschoen liggen waar die niet nodig is. Bij contact met lichaamsvloeistoffen, wondzorg en isolatie blijft de handschoen aan, volgens de richtlijn.

Het team bepaalde zelf waar de handschoen wel en niet hoort. Het maakte van de algemene opdracht een lijst met eigen situaties, zoals aankleden, bedden opmaken en haren kammen. "Draagvlak creëer je als mensen zelf een keuze kunnen maken", zegt Bob.

Vier keuzes maakten de uitrol sterk:

1. Eén team. Medewerkers wisselden tussen de twee huiskamers, dus deed de hele locatie samen mee.
2. Captains uit het team. Twee collega's hielden de vaart erin en de leerreis kwam steeds terug in de dagstart.
3. Elke week zichtbaar. Bob en de captains keken wekelijks samen naar de cijfers. Het leaderboard hing elke week op de afdeling. "Als een vriendschappelijke competitie gaat leven, breng je elkaar in beweging en creëer je samen een nieuwe gewoonte", zegt Bob.
4. De eigen telefoon. Het plan was een vaste laptop als kiosk. Een collega ontdekte dat de app ook op haar telefoon werkte en zette hem bij iedereen op. Het grootste deel van het team zat er binnen een week in en 80% checkte regelmatig in via de eigen telefoon.

"Het was geweldig om mee te doen en trots op mijn team hoe ze het samen hebben opgepakt." Jolanda Morf, teamleider De Kristal

Deelname en besparing groeiden bijna elke week, tot en met de laatste week. Zo'n aanhoudende groei zien we niet vaak. Het laat zien dat het nieuwe gedrag normaal wordt en dat het team het steeds vaker toepast. Medewerkers hielden zelfs in hun nachtdienst bij wat ze deden. Een collega startte op eigen initiatief nog een leerreis, om minder wegwerpbekers te gebruiken.

Wat het opleverde

"Binnen een week zat de hele afdeling op de app en begon het opbouwen van nieuwe gewoontes." Nicola Zannis, senior stafadviseur Duurzaamheid, Stichting Humanitas

In vier weken registreerden de medewerkers zelf:

• 86% deelname
• 1.200 handschoenen minder
• 263 keer verzorgend wassen met Swash
• 15 bronzen, 8 zilveren en 6 gouden medailles
• 93 kg CO₂ en 15 kg afval minder

Houdt het team deze gewoontes vast, dan schatten we voor De Kristal alleen al 800 kg CO₂, 130 kg afval en 9.800 handschoenen minder per jaar.

Het team zag het ook in het voorraadhok. "Hij is nog steeds vol", zegt een collega. "Dus geen nieuwe handschoenen besteld."

Ook bewoners merkten het. Wie op bed ligt, vindt een warm washandje prettig en afdrogen hoeft niet meer. Bewoners die zich liever niet laten wassen, staan een warm washandje soms makkelijker toe. Het team wees er ook op dat bewoners huidcontact prettig vinden.

Wat we leerden

Sommige medewerkers waren bang dat bewoners met een washandje "minder lief" verzorgd zouden worden en een deel van de families reageerde eerst negatief. Het team belde families persoonlijk en betrok hen bij de verandering. Dat werkte beter dan een brief. Bewoners vonden het prettig dat hun mening werd gevraagd, en reageerden uiteindelijk ook positief op de washandjes. Uitzendkrachten checkten niet in, want voor één dienst was het te veel moeite. Wie dit breder wil invoeren, betrekt beleid, de medezeggenschap en de cliëntenraad, en zorgt per locatie voor een sterke leidinggevende.

Wat dit voor Humanitas kan betekenen

Eén handschoen of één waskom lijkt klein. De kracht zit in de massa: als alle collega's op alle woonlocaties dit samen en voor de lange termijn doen, tellen die kleine keuzes op tot grote besparingen. Doen alle woonlocaties van Humanitas mee, dan schatten we per jaar*:

• Minder handschoenen: € 7.300, 6,4 ton CO₂ en 340 uur tijd
• Minder Swash-washandjes: € 21.100 en 4,7 ton CO₂
• Verzorgend wassen in plaats van douchen: € 13.800, 5,2 ton CO₂ en ruim 4.500 uur tijd

Daar komt de winst voor bewoners nog bij: meer comfort en meer huidcontact.

Hoe het verder gaat

Eind oktober sloot het team de leerreizen af. Van 17 tot en met 25 oktober 2026 stond het verhaal van De Kristal op de Dutch Design Week, in de expositie Gezonde Spanning. De Kristal wil graag door en heeft zelf al veel ideeën voor nieuwe leerreizen. Sustainers legt Humanitas een jaarplan voor om de aanpak op grote schaal binnen de organisatie in te zetten.

It all adds up.

* Schatting uit de Impact Potentie Scan van Sustainers voor Humanitas (26 oktober 2026).